ريچارد بل ( مترجم : بهاء الدين خرمشاهى )

35

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى )

اوان ظهور اسلام مىنماياند . 3 . سير و سلوك حضرت محمد [ ص ] « 1 » سير و سلوك حضرت محمد [ ص ] ، فى نفسه موضوع بحث و فحص جداگانه‌اى است ، و در اين‌جا فقط به نحو قلم‌انداز به آن مىپردازيم كه به مراحل عمدهء آن اشاره كنيم يعنى تا آن‌جا كه شناخت آنها براى فهم بهتر قرآن ضرورت دارد . عجبى نيست كه درواقع هيچ اشاره‌اى به آن دوره از زندگى حضرت محمد [ ص ] كه پيش از اظهار دعوت و رسالت است ، در قرآن كريم وجود ندارد . استثناى عمده ، فقط عباراتى است در آيات 6 تا 8 سورهء ضحى ، كه از يتيمى و فقر حضرت سخن مىگويد . اين مطالب و معانى در سنت ( مجموعهء احاديث ) ، به تفصيل بيشتر شرح داده شده است . وقتى كه حضرت محمد [ ص ] در حدود سال 570 م در مكه به دنيا آمد ، پدرش به تازگى درگذشته بود ، و مادرش در شش سالگى او درگذشت . لذا تحت كفالت پدر بزرگش عبد المطلب درآمد ، و چون او نيز به نوبهء خود رحلت كرد ، عمويش ابو طالب سرپرستىاش را عهده‌دار شد . ابو طالب تا يك يا دو سال پيش از هجرت حضرت محمد [ ص ] به مدينه در سال 622 م زنده بود . فقرش را مىتوان به اين امر نسبت داد كه در قانون عرفى عرب ، يك طفل صغير نمىتوانست ارث ببرد ، لذا هيچ ميراثى از پدر يا پدربزرگش به حضرت [ ص ] نرسيد . همچنين ثروت‌هاى كل قبيله هم ته كشيده بود ، چرا كه حتى ابو طالب ، كه ديرگاهى رئيس قبيله بود ، على الظاهر مرد ثروتمندى نبود . او عهده‌دار سفرهاى تجارى به سوريه ( شام ) مىشد ، و گفته‌اند كه محمد [ ص ] را با خود به شام برده بود . چندى بعد زنى با تمكن متوسط ، به نام خديجه او را دعوت به كار كرد كه مسئوليت حفظ كالاهاى او را در يكى از اين‌گونه سفرهاى تجارى عهده‌دار شود ، و او چنان موفقيتى در اين كار حاصل كرد كه خديجه خواهان وصلت با او شد . در اين هنگام

--> ( 1 ) . اين گزارش مبتنى است بر كتاب محمد در مكه ، و محمد در مدينه اثر وات . روايت كوتاه‌ترى از آن در كتاب محمد پيامبر و سياستمدار نوشتهء وات ( آكسفورد ، 1961 ) آمده است . همچنين نگاه كنيد به كتاب زير : Tor Andrae , Mohammed , the Man his Faith ; tr . Menzel , New York , 1936 , 1960 . همچنين : مقالهء « محمد » ، نوشتهء فرانتس بوهل ( F . buhI ) در دائرة المعارف اسلام ( به انگليسى ، طبع اوّل ) .